Wina na święta: przewodnik po włoskim winie do polskiego stołu
Święta w Polsce to trzy kolejne posiłki, z których każdy rządzi się własnymi prawami: wigilijna kolacja z rybą, barszczem i grzybami, świąteczny obiad z pieczystym i stół z wypiekami. Kuchnia jest polska, nie włoska, więc dobór wina wygląda inaczej niż w podręcznikach. Poniżej przewodnik po tym, co postawić obok karpia, barszczu, kaczki i makowca, ile butelek kupić i co podać osobom, które nie piją.
Jedna zasada, która wystarczy
Polska kuchnia świąteczna ma trzy cechy, które decydują o doborze wina: jest tłusta, często kwaśna i zaskakująco słodka. Śledź w oleju, barszcz z octem, kapusta z grzybami, pieczeń z sosem, makowiec. Wino, które ma sobie z tym poradzić, musi mieć **wyraźną kwasowość**, bo to ona przecina tłuszcz i nie przegrywa z kiszonką.
To jedna z przyczyn, dla których wina włoskie tak dobrze siadają przy polskim stole. Powstawały obok kuchni opartej na oliwie, occie, pomidorach i kaparach, więc kwasowość mają wbudowaną w charakter, a nie dodaną.
Druga zasada dotyczy deseru: wino musi być słodsze niż to, co jemy. Wytrawne przy makowcu zrobi się kwaśne i chude.
Jeśli szukasz wina na andrzejkową imprezę, czyli na wieczór z przekąskami, a nie z daniem głównym, przygotowaliśmy osobny przewodnik po winie na Andrzejki.
Wigilia: ryba, barszcz i grzyby
Wigilia jest najtrudniejsza, bo w ciągu jednego posiłku przechodzimy od barszczu, przez śledzie, po karpia i kapustę z grzybami. Nie ma jednego wina, które obsłuży wszystko, ale są dwa kierunki, które obsłużą większość.
Białe o wysokiej kwasowości do ryb i dań z octem. Soave DOC Classico za 59 zł albo Pinot Grigio delle Venezie za 49 zł.
Wino musujące jako rozwiązanie uniwersalne, od barszczu po karpia. Bąbelki i kwasowość robią to samo, co cytryna, którą i tak skrapiamy rybę.
Przy śledziu w oleju i przy smażonym karpiu sprawdza się też białe frizzante za 69 zł, czyli wino lekko musujące, które jest świeższe od spokojnego białego, a mniej uroczyste od prosecco.
Więcej: wino do karpia i śledzia oraz wino do barszczu i pierogów.
Święta przy stole: mięsa i pieczenie
Pierwszy i drugi dzień świąt to już mięso: pieczeń, kaczka, schab ze śliwką, czasem dziczyzna. Tu wchodzą czerwone, ale nie najcięższe, jakie się da. Przy polskich pieczeniach z sosem lepiej sprawdza się wino o wyraźnej kwasowości niż gęsta bomba owocowa.
Z naszej oferty: Chianti DOCG za 44 zł do prostszych mięs, Corvina IGT Rosso Veronese za 75 zł do pieczeni, a przy kaczce i dziczyźnie Nebbiolo d’Alba za 79 zł.
Przy schabie ze śliwką i przy mięsach w słodkawym sosie warto sięgnąć po wino z dojrzalszym owocem, na przykład Barberę z podsuszanych winogron za 74 zł.
Więcej: wino do kaczki, pieczeni i karkówki.
Makowiec, piernik, sernik
Tu obowiązuje zasada, o której najczęściej się zapomina: **wino musi być słodsze od ciasta**. Wytrawne prosecco przy makowcu wyjdzie kwaśno i płasko.
Do maku, piernika i suszonych owoców pasuje Recioto della Valpolicella za 135 zł, czyli słodkie czerwone z podsuszanych winogron, o nucie suszonej śliwki i kakao.
Przy serniku i lżejszych deserach lepiej wypada Moscato za 59 zł, aromatyczne i mniej gęste.
Osobna kategoria to panettone, włoskie ciasto świąteczne, które u nas powoli wchodzi na polskie stoły obok makowca. Podaje się je właśnie ze słodkim winem musującym.
Więcej: wino do makowca, sernika i piernika.
Dla tych, którzy nie piją
Przy świątecznym stole zawsze ktoś nie pije: kierowca, osoba w ciąży, ktoś po lekach, ktoś, kto po prostu nie ma ochoty. Postawienie przed nim soku albo wody sprawia, że wypada z rytuału, bo wszyscy wznoszą toast, a on patrzy.
Mamy w ofercie blisko czterdzieści pozycji bezalkoholowych i nie są to słodkie soki w butelce po winie.
Zamiast prosecco
Zerodizero 0,0% za 49 zł oraz wino musujące bez alkoholu za 69 zł, także w wersji różowej. Wyglądają w kieliszku jak prosecco i do toastu nadają się tak samo.
Zamiast wina do obiadu
Merlot bez alkoholu i Traminer bez alkoholu, oba po 75 zł. To wina odalkoholizowane, czyli powstałe normalnie, a potem pozbawione alkoholu, więc mają strukturę, a nie samą słodycz.
Osobny pomysł to KOMBWINE za 72 zł, napoje fermentowane na bazie odmian winiarskich, o wytrawnym profilu.
Zamiast aperitifu i drinka
Tu wybór jest największy. Gotowe aperitivo Graziano’s Spritz ZERO, Negroni ZERO i Hugo ZERO kosztują po 9,99 zł za porcję. Do zrobienia drinka samodzielnie: ROBì Rosso Bitter za 75 zł, Amaro LeonZero za 79 zł i gin Sabatini 0% za 149 zł.
Praktyczna rada: kup o jedną butelkę bezalkoholową więcej, niż wydaje ci się potrzebne. Przy stole zwykle sięga po nią więcej osób, niż deklarowało.
Więcej: pełny przegląd propozycji bez alkoholu na święta.
Wino na prezent
Wino jest prezentem wdzięcznym, bo nie zalega w szafie, ale łatwo tu o wpadkę: butelka bez opakowania wygląda jak kupiona po drodze.
Mamy gotowe zestawy prezentowe w przedziale od około stu do dwustu złotych, łączące wino z oliwą albo z włoskimi delikatesami, na przykład Chianti z oliwą za 139 zł.
Dla osoby niepijącej są też zestawy bezalkoholowe, jak prosecco zero z oliwą za 189 zł. To rozwiązuje kłopotliwą sytuację, w której nie wiadomo, co podarować komuś, kto nie pije.
Więcej: wino na prezent w każdym budżecie.
Ile butelek kupić
| Okazja | Osób | Butelek | W tym bez alkoholu |
|---|---|---|---|
| Wigilia | 6 | 2 do 3 | 1 |
| Drugi dzień świąt | 8 | 3 do 4 | 1 |
| Obiad świąteczny | 8 | 3 do 4 | 1 |
| Sylwester | 10 | 7 do 8 | 2 |
Przelicznik, który się sprawdza: butelka to sześć kieliszków, a przy dłuższym wieczorze liczy się pół butelki na osobę. Przy Wigilii mniej, bo posiłek jest krótszy i więcej osób prowadzi samochód.
Temperatura i kolejność podawania
Najczęstszy błąd przy polskim stole to podawanie czerwonego wina w temperaturze pokojowej, która w ogrzanym mieszkaniu wynosi dwadzieścia trzy stopnie. Wino robi się wtedy ciężkie i wyczuwalnie alkoholowe.
Praktycznie: czerwone wstaw na dwadzieścia minut do lodówki przed podaniem, białe wyjmij z lodówki na kwadrans przed.
- Musujące i prosecco: 6 do 8 stopni
- Białe wytrawne: 9 do 11 stopni
- Lekkie czerwone: 14 do 16 stopni
- Pełniejsze czerwone: 16 do 18 stopni
- Wina słodkie: 8 do 10 stopni
Kolejność przy dłuższym wieczorze: najpierw musujące, potem białe, potem czerwone, słodkie na koniec. Od lżejszego do cięższego i od wytrawnego do słodkiego.
Najczęstsze pytania
Jakie wino do karpia?
Białe o wyraźnej kwasowości, na przykład Soave albo Pinot Grigio. Przy karpiu smażonym sprawdza się też wino musujące, bo bąbelki działają jak cytryna.
Czy do barszczu można podać wino?
Tak, ale barszcz z octem i zakwasem jest kwaśny, więc wino musi mieć kwasowość co najmniej taką samą. Wytrawne musujące albo wysokokwasowe białe. Czerwone przy barszczu wypadnie płasko.
Jakie wino do pieczonej kaczki?
Czerwone o dobrej kwasowości i średnim ciele, na przykład Nebbiolo albo Corvina. Kaczka jest tłusta, więc wino musi ją przeciąć.
Co podać do makowca?
Wino słodsze od ciasta: Recioto, Moscato albo inne wino z podsuszanych winogron. Wytrawne przy maku zrobi się kwaśne.
Co dać gościowi, który nie pije?
Bezalkoholowe prosecco do toastu i odalkoholizowane wino do obiadu. Ważne, żeby dostał to w kieliszku i w tym samym momencie co reszta, bo chodzi o udział w rytuale, nie o sam napój.
Ile wina kupić na osiem osób?
Na przyjęcie pięć do sześciu butelek, na obiad świąteczny trzy do czterech. Zawsze jedna lub dwie bezalkoholowe, bo sięga po nie więcej osób, niż zapowiadało.
W jakiej temperaturze podawać czerwone wino zimą?
W 14 do 18 stopni, zależnie od ciężaru wina. W ogrzanym mieszkaniu oznacza to wstawienie butelki do lodówki na kwadrans przed podaniem.
Czy prosecco pasuje do polskiej kuchni świątecznej?
Tak, i jest to jeden z najbezpieczniejszych wyborów. Wysoka kwasowość i bąbelki radzą sobie ze śledziem, karpiem i smażonymi potrawami, a przy przekąskach pasuje do wszystkiego po trochu.
Pogłębiona lektura
- Wino do karpia i śledzia: co podać do wigilijnych ryb
- Wino do barszczu i pierogów
- Wino do świątecznego mięsa: kaczka, pieczeń, karkówka
- Wino do makowca, sernika i piernika
- Święta bez alkoholu: co postawić na stole obok wina
- Wino na prezent: co wybrać w każdym budżecie
Sezon zaczyna się jednak wcześniej. Dobór wina na andrzejkową imprezę, z przekąskami zamiast dania głównego, opisaliśmy w przewodniku po winie na Andrzejki.