Nerello Mascalese: szczep, który rozsławił Etnę

Nerello Mascalese to odmiana, przez którą Etna trafiła do kart najlepszych restauracji. Daje wina jasne w kolorze, o wysokiej kwasowości i drobnych taninach, bliższe stylem Nebbiolo z Piemontu niż typowemu południu Włoch. Rośnie na wulkanicznych zboczach, miejscami powyżej tysiąca metrów, a część krzewów ma ponad sto lat. Poniżej, czym się wyróżnia i co znaczą nazwy na etykietach z Etny.

Czym jest Nerello Mascalese

Nerello Mascalese to czerwona odmiana związana przede wszystkim ze wschodnią częścią Sycylii. Nazwa pochodzi od równiny Mascali u podnóża Etny. W apelacji Etna Rosso musi stanowić co najmniej osiemdziesiąt procent kupażu, a resztę uzupełnia zwykle Nerello Cappuccio, odmiana o ciemniejszej barwie i łagodniejszym profilu.

Grono ma cienką skórkę i niewiele barwników, więc wina rzadko są ciemne. Odmiana dojrzewa bardzo późno, często dopiero w październiku, a na wyższych stanowiskach nawet w listopadzie. To najpóźniejszy zbiór na całej wyspie.

Dlaczego Etna daje inne wina

Na Etnie zbiega się kilka czynników, których nie ma nigdzie indziej na Sycylii.

Wysokość

Winnice zaczynają się około czterystu metrów, a najwyżej położone sięgają ponad tysiąca. Różnica temperatur między dniem a nocą sięga kilkunastu stopni, co zachowuje kwasowość i wydłuża dojrzewanie.

Gleba wulkaniczna

Czarny piasek i popiół są przepuszczalne i ubogie w materię organiczną, za to bogate w minerały. Korzenie schodzą głęboko, a wino zyskuje rys, który zwykle opisuje się jako dymny albo popielny.

Stare krzewy na własnych korzeniach

Piaszczyste podłoże wulkaniczne nie sprzyja filokserze, szkodnikowi, który pod koniec dziewiętnastego wieku zniszczył większość europejskich winnic. Dzięki temu część krzewów na Etnie rośnie na własnych korzeniach i ma ponad sto lat, prowadzona w tradycyjnym systemie alberello.

Jak rozpoznać w kieliszku

Nerello Mascalese bywa myląca dla kogoś, kto spodziewa się po Sycylii wina ciemnego i mocnego.

Barwa jest jasna, rubinowa, często przezroczysta przy brzegu kieliszka, z czasem przechodząca w ceglastą.

Aromat to czerwona wiśnia, suszone zioła, skórka pomarańczowa, a z wiekiem nuta dymu, popiołu i podszycia leśnego.

Taniny są drobne, ale wyraźne i obecne do końca. W młodym winie bywają kanciaste, z czasem robią się jedwabiste.

Kwasowość wysoka, nietypowa jak na szerokość geograficzną. To ona odpowiada za to, że wina z Etny dobrze leżakują.

Przekrój apelacji w naszej ofercie zaczyna się od Lavì Etna Rosso za 129 zł, przez Dea Vulcano za 144 zł, po Sul Vulcano Etna Rosso za 179 zł.

Contrade, czyli sycylijskie cru

Zbocza wulkanu są podzielone na contrade, czyli wyznaczone obszary odpowiadające mniej więcej francuskim cru. Każda ma własną glebę, wysokość i wystawienie, a różnice między nimi bywają słyszalne w kieliszku mocniej niż różnice między rocznikami.

Podział wynika z historii samego wulkanu. Kolejne wypływy lawy przez stulecia tworzyły pasy o różnym wieku i składzie, więc winnica oddalona o kilkaset metrów może stać na zupełnie innym podłożu.

Wina z pojedynczych contrade to górna półka apelacji. W ofercie mamy Etna Rosso Contrada Marchesa oraz Fragore z Contrada Montelaguardia, oba po 399 zł, a także Cuordilava za 529 zł.

Nerello Mascalese poza Etną

Odmiana pojawia się także w innych częściach wyspy, gdzie daje wina lżejsze i mniej mineralne, za to zachowuje swoją kwasowość. Dzięki niej dobrze sprawdza się w winach musujących metodą klasyczną, jak Lavì Blanc de Noir za 65 zł, oraz w różowych, jak Rosa Dolce&Gabbana za 265 zł.

W kupażach z Frappato tworzy wina o wyraźnie czerwonoowocowym profilu, na przykład Cara Terra Rosso za 99 zł, butelkowane bez filtrowania.

Nerello Mascalese a inne czerwone: zestawienie

Z czym podawać

Wysoka kwasowość i drobne taniny czynią z Nerello Mascalese wino zaskakująco uniwersalne przy stole, także tam, gdzie zwykle sięga się po białe.

Tuńczyk i ryby z grilla. To jedno z nielicznych czerwonych, które nie przytłacza tłustej ryby. Na Sycylii podaje się je do tuńczyka od pokoleń.

Drób i cielęcina. Pieczony kurczak, królik w ziołach, cielęcina. Wino nie dominuje delikatnego mięsa.

Grzyby i dania ziemiste. Risotto z grzybami, warzywa pieczone. Nuta podszycia w dojrzałym winie spotyka się tu z potrawą. Rozwinęliśmy to w tekście o winie do dań z grzybami.

Sery półtwarde. Przy dojrzałych serach owczych lepiej sięgnąć po Nero d’Avola, które ma więcej ciała.

Podawać w 16 do 17 stopniach, czyli chłodniej niż większość czerwonych. Młodsze roczniki zyskują po pół godzinie w karafce.

Najczęstsze pytania

Dlaczego wino z Etny jest takie jasne?

Bo Nerello Mascalese ma cienką skórkę i mało barwników. Jasny kolor nie świadczy o słabym winie, podobnie jest z Nebbiolo i Pinot Noir.

Czy Nerello Mascalese i Nerello Cappuccio to to samo?

Nie, to dwie osobne odmiany. Cappuccio daje ciemniejszą barwę i łagodniejsze taniny, występuje zwykle jako dodatek do Mascalese w apelacji Etna Rosso.

Co oznacza contrada na etykiecie?

Wyznaczony obszar na zboczu wulkanu, odpowiednik francuskiego cru. To sygnał wina z jednego miejsca, zwykle z wyższej półki.

Czy wina z Etny nadają się do leżakowania?

Tak, wysoka kwasowość i taninowa struktura pozwalają im rozwijać się przez dziesięć lat i dłużej, a wina z pojedynczych contrade jeszcze dłużej.

Dlaczego porównuje się je do Nebbiolo?

Ze względu na jasną barwę, wysoką kwasowość i drobne, ale wyraźne taniny. To cechy nietypowe dla win z południa Włoch.

Czy na Etnie powstają też białe wina?

Tak, apelacja Etna Bianco opiera się na odmianie Carricante, o bardzo wysokiej kwasowości i cytrusowym profilu.

Ile kosztuje wino z Etny?

W naszej ofercie Etna Rosso zaczyna się od 129 zł, a wina z pojedynczych contrade kosztują od 399 zł.

Podsumowanie

Nerello Mascalese to odmiana, która przeczy wyobrażeniom o winach z południa Włoch: jasna, kwasowa i taninowa, dojrzewająca najpóźniej na całej wyspie. Decydują o tym wysokość, wulkaniczna gleba i stare krzewy na własnych korzeniach.

Jeśli znasz już sycylijskie czerwone z nizin, Etna Rosso pokaże ci zupełnie inną twarz tej samej wyspy. Pozostałe odmiany i apelacje zebraliśmy w przewodniku po winach z Sycylii.