Zibibbo i wina z Pantellerii: od wytrawnego po passito

Zibibbo to sycylijska nazwa odmiany Moscato di Alessandria, uprawianej przede wszystkim na Pantellerii, wyspie położonej bliżej Tunezji niż Palermo. Powstają z niej zarówno wina wytrawne, jak i słodkie z winogron suszonych na słońcu. Sposób prowadzenia krzewów na tej wietrznej wyspie trafił na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Poniżej, czym różni się Moscato od Passito i dlaczego Zibibbo bywa mylone ze słodyczą.

Czym jest Zibibbo

Zibibbo to lokalna nazwa odmiany znanej szerzej jako Moscato di Alessandria, jednej z najstarszych uprawianych odmian winorośli. Sama nazwa wywodzi się prawdopodobnie z arabskiego zabib, oznaczającego rodzynek, co nie jest przypadkiem: grona od wieków suszono tu na słońcu.

Odmiana jest wyraźnie aromatyczna, z charakterystyczną nutą moreli, pomarańczy i kwiatu pomarańczy. Rośnie w całej Sycylii, ale jej najważniejszym miejscem jest Pantelleria, gdzie zajmuje większość areału winnic.

Warto od razu rozwiać nieporozumienie: Zibibbo samo w sobie nie oznacza wina słodkiego. Aromat moskatowy potrafi sugerować słodycz nawet w winie całkowicie wytrawnym, i to właśnie zaskakuje przy pierwszym kieliszku.

Pantelleria i uprawa w dołkach

Pantelleria leży około stu kilometrów od wybrzeża Afryki, na otwartym morzu, gdzie wiatr wieje niemal bez przerwy. Zwykła uprawa winorośli na podporach byłaby tu niemożliwa, bo krzewy nie przetrwałyby sezonu.

Rozwiązaniem jest alberello pantesco: krzew prowadzi się nisko przy ziemi, w zagłębieniu wykopanym w wulkanicznym gruncie, często osłoniętym murkiem z kamieni. Dołek chroni roślinę od wiatru i gromadzi wilgoć z nocnej rosy, której na tej suchej wyspie jest więcej niż deszczu. Każdy krzew obsługuje się ręcznie, schylając.

Ta metoda została w 2014 roku wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, jako pierwsza praktyka rolnicza w ogóle.

Trzy style z jednej odmiany

Zibibbo wytrawne

Zbierane wcześniej i fermentowane do wytrawności. Daje wino o intensywnym aromacie moreli i kwiatu pomarańczy, ale bez cukru, z wyraźną kwasowością. Dla wielu osób to najbardziej zaskakujące białe wino Sycylii, bo nos obiecuje coś innego niż podniebienie. W ofercie Lighea za 129 zł oraz Vitese Zibibbo za 59 zł z uprawy ekologicznej.

Moscato di Pantelleria

Wersja słodka, ale lżejsza, z winogron suszonych krótko albo wcale. Zachowuje świeżość i aromat kwiatowy, przy umiarkowanej gęstości. W ofercie Kabir Moscato di Pantelleria DOC za 109 zł.

Passito di Pantelleria

Szczyt możliwości tej odmiany. Część winogron suszy się na słońcu przez kilka tygodni, aż stracą większość wody i zamienią się niemal w rodzynki. Potem dodaje się je do moszczu ze świeżych gron, co uruchamia powolną fermentację. Powstaje wino o barwie bursztynowej, aromacie suszonej moreli, figi, miodu i karmelu, zdolne dojrzewać przez dziesięciolecia. Reprezentuje je Ben Ryé za 249 zł, jedno z najbardziej cenionych win słodkich Włoch.

Wina z Zibibbo: zestawienie

Z czym podawać

Zibibbo wytrawne

Ryby w pikantnym sosie, kuchnia z przyprawami korzennymi, dania z nutą cytrusową. Aromat moskatowy dobrze znosi przyprawy, przy których neutralne białe wina gubią się. Sprawdza się też z kuchnią azjatycką.

Moscato di Pantelleria

Ciasta owocowe, tarty z morelą, świeże owoce. Lżejszy profil nie przytłacza delikatnych deserów.

Passito di Pantelleria

Tu obowiązuje zasada, że wino musi być słodsze od deseru. Najlepiej z migdałowymi ciastkami, cassatą, suszonymi figami i daktylami. Osobny i mocny układ to sery pleśniowe: gorgonzola, roquefort, dojrzałe sery owcze. Reguły przy serach zebraliśmy w tekście o winie do włoskich serów.

Passito sprawdza się również samodzielnie, jako zamknięcie posiłku, w niewielkim kieliszku. O słodkich winach przy deserach pisaliśmy szerzej w artykule o winie do deserów.

Jak podawać i przechowywać

Wina słodkie z Zibibbo podaje się chłodne, ale nie lodowate. Przy zbyt niskiej temperaturze znika aromat, który jest tu najważniejszy.

Otwarta butelka Passito wytrzymuje w lodówce nawet dwa tygodnie, bo wysoka zawartość cukru działa zachowawczo. To wygodne, bo pije się je w małych ilościach.

W piwnicy Passito rozwija się przez dziesięciolecia, zyskując nuty orzechowe i korzenne. To jedno z nielicznych włoskich win kupowanych z myślą o odległej przyszłości.

Najczęstsze pytania

Czy Zibibbo to wino słodkie?

Niekoniecznie. Zibibbo to nazwa odmiany, z której powstają zarówno wina wytrawne, jak i słodkie. Aromat moskatowy sugeruje słodycz nawet w wersji całkowicie wytrawnej.

Czy Zibibbo i Moscato to to samo?

Zibibbo to sycylijska nazwa odmiany Moscato di Alessandria. To jedna z wielu odmian z rodziny moskatowych, inna niż Moscato Bianco używane do Moscato d’Asti.

Czym różni się Moscato di Pantelleria od Passito di Pantelleria?

Stopniem suszenia winogron. Passito powstaje z gron suszonych na słońcu przez kilka tygodni, przez co jest gęstsze, słodsze i ciemniejsze. Moscato jest lżejsze i bardziej owocowe.

Gdzie leży Pantelleria?

Na Morzu Śródziemnym, około stu kilometrów od wybrzeża Tunezji i znacznie dalej od samej Sycylii, do której administracyjnie należy.

Co to jest alberello pantesco?

Sposób prowadzenia krzewu nisko przy ziemi, w zagłębieniu chroniącym przed wiatrem. W 2014 roku został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Jak długo można przechowywać otwarte Passito?

W lodówce nawet dwa tygodnie. Cukier i wysoka ekstraktywność chronią wino przed utlenieniem lepiej niż w winach wytrawnych.

Ile kosztuje Passito di Pantelleria?

W naszej ofercie 249 zł. To cena typowa dla tej kategorii, biorąc pod uwagę, że z hektara uzyskuje się tu kilkakrotnie mniej wina niż przy uprawie standardowej.

Podsumowanie

Zibibbo to odmiana o dwóch twarzach: wytrawnej, zaskakującej aromatem bez słodyczy, i słodkiej, w której suszenie winogron na słońcu daje wina zdolne leżeć dekadami. Łączy je pochodzenie z Pantellerii, wyspy, gdzie winorośl rośnie w dołkach chroniących przed wiatrem.

Jeśli znasz słodkie wina z północy Włoch, Passito di Pantelleria pokaże ci zupełnie inny sposób dochodzenia do tej samej kategorii. Pozostałe odmiany i apelacje wyspy zebraliśmy w przewodniku po winach z Sycylii.