Vino Nobile di Montepulciano: trzecia wielka apelacja Toskanii

Vino Nobile di Montepulciano to trzecia wielka czerwona apelacja Toskanii, obok Chianti Classico i Brunello, a przy tym najrzadziej wymieniana. Powstaje z Sangiovese, zwanego tu Prugnolo Gentile, i wymaga dwóch lat dojrzewania. Uwaga na nazwę: z Montepulciano d’Abruzzo łączy ją wyłącznie słowo na etykiecie. Poniżej, czym Nobile różni się od sąsiadów i dlaczego bywa pomijane.

Czym jest Vino Nobile di Montepulciano

To czerwone wino z oznaczeniem DOCG, produkowane wokół miasteczka Montepulciano we wschodniej części Toskanii, na glebach z dużym udziałem gliny i wapienia. Podstawą jest Sangiovese, który musi stanowić co najmniej siedemdziesiąt procent kupażu, z dopuszczalną domieszką odmian lokalnych, takich jak Canaiolo czy Colorino.

Nazwa pojawia się w dokumentach już w osiemnastym wieku, a samo wino było przez wieki podawane na dworach i stołach kościelnych, stąd przydomek nobile. W 1980 roku Vino Nobile było jednym z pierwszych win we Włoszech, które otrzymały kategorię DOCG.

W kieliszku to wino o średnim do pełnego ciele, z wyraźną kwasowością typową dla Sangiovese, taninami zwartymi, ale mniej masywnymi niż w Brunello, oraz z charakterystyczną nutą fiołka obok wiśni i suszonych ziół. W ofercie mamy Nobile di Montepulciano DOCG za 149 zł.

Najczęstsza pomyłka: Abruzja a Toskania

To prawdopodobnie najczęściej mylona para nazw we włoskim winie, a różnica jest zasadnicza.

Vino Nobile di Montepulciano to wino z Sangiovese, z toskańskiego miasteczka o nazwie Montepulciano. Montepulciano jest tu nazwą miejsca.

Montepulciano d’Abruzzo to wino z Abruzji, z odmiany winorośli o nazwie Montepulciano. Tutaj Montepulciano jest nazwą szczepu.

Oba wina są czerwone i oba włoskie, ale pochodzą z regionów oddalonych o kilkaset kilometrów, powstają z zupełnie różnych odmian i smakują inaczej. Toskańskie jest bardziej kwasowe i taninowe, abruzyjskie miększe i bardziej owocowe, zwykle też tańsze.

Prosty sposób na odróżnienie: jeśli na etykiecie jest słowo Nobile, to Toskania. Jeśli d’Abruzzo, to Abruzja.

Jak powstaje

Prugnolo Gentile

Tak nazywa się tutejszy klon Sangiovese. Daje grona nieco mniejsze niż te z Chianti i wino o ciemniejszej barwie oraz gęstszej teksturze. To ta sama odmiana, ale wyselekcjonowana przez pokolenia pod lokalne warunki.

Dojrzewanie

Vino Nobile wymaga dwóch lat przed wprowadzeniem na rynek, z czego co najmniej rok w drewnie. Wersja Riserva potrzebuje trzech lat. Dla porównania Chianti Classico wymaga roku, a Brunello pięciu.

Riserva

Dłuższe dojrzewanie oznacza tu nie tylko więcej czasu, ale zwykle też surowszą selekcję winogron i staranniejszy dobór beczek. Z naszej oferty Nobile di Montepulciano Riserva DOCG za 239 zł, z kupażem opartym w dziewięćdziesięciu ośmiu procentach na Sangiovese.

Rosso di Montepulciano, młodszy brat

Apelacja Rosso di Montepulciano DOC działa tu na tej samej zasadzie co Rosso di Montalcino obok Brunella. To wino z tych samych winnic i z tej samej odmiany, ale z krótszym dojrzewaniem, zwykle półrocznym.

Daje wino lżejsze, bardziej owocowe, gotowe do picia od razu po zakupie, przy cenie niższej o kilkadziesiąt złotych. W ofercie Rosso di Montepulciano DOC za 92 zł.

To sensowny sposób, by poznać charakter strefy przed sięgnięciem po wersję z dłuższym dojrzewaniem. Ta sama logika działa w Montalcino, gdzie Rosso di Montalcino za 99 zł poprzedza Brunello.

Nobile a Chianti Classico i Brunello

Trzy apelacje, jeden szczep, trzy różne wina. Różnicę robi strefa i czas.

Chianti Classico pochodzi z chłodniejszych wzgórz między Florencją a Sieną. Jest najświeższe z całej trójki, najbardziej wiśniowe, z wyraźną kwasowością i taninami, które szybko się wygładzają. Opisaliśmy je osobno w tekście o Chianti Classico.

Vino Nobile leży pośrodku. Ma więcej ciała niż Chianti i wyraźniejszą strukturę, ale nie osiąga masy Brunella. Dwa lata dojrzewania wystarczają, by taniny się ułożyły, a wino pozostało przystępne.

Brunello di Montalcino to wersja najpełniejsza, z klonu Sangiovese Grosso, po pięciu latach dojrzewania. Wymaga cierpliwości i zwykle kosztuje dwa razy tyle co Nobile. Więcej w tekście o Montalcino.

Z punktu widzenia kupującego Nobile jest w tej trójce najmniej oczywistym wyborem i właśnie dlatego często najlepiej wycenionym. Za sto pięćdziesiąt złotych dostaje się wino z dwuletnim dojrzewaniem i kategorią DOCG, podczas gdy Brunello w tej cenie nie istnieje.

Trzy apelacje Toskanii: zestawienie

Z czym podawać

Vino Nobile ma dość struktury, by poradzić sobie z mięsem, i dość kwasowości, by nie zginąć przy sosie.

Pieczenie i mięsa duszone. Wołowina, jagnięcina, gulasze z czerwonym winem. Wersja Riserva sprawdzi się przy dłużej duszonych potrawach.

Makarony z sosem mięsnym. Pappardelle z ragù, tagliatelle z sosem bolońskim. Kwasowość Sangiovese przecina tłuszcz sosu.

Dziczyzna. Przy dziku i sarnie lepiej sięgnąć po Riservę. Temat rozwinęliśmy w tekście o winie do dziczyzny.

Sery dojrzewające. Pecorino, parmezan, dojrzałe sery owcze. Przy serach pleśniowych lepiej wypadnie wino słodkie, na przykład Vin Santo.

Podawać w 17 do 18 stopniach. Młodsze roczniki zyskują po kilkudziesięciu minutach w karafce.

Najczęstsze pytania

Czy Vino Nobile di Montepulciano to to samo co Montepulciano d’Abruzzo?

Nie. Vino Nobile powstaje z Sangiovese w toskańskim miasteczku Montepulciano. Montepulciano d’Abruzzo to wino z Abruzji, z odmiany o nazwie Montepulciano. Łączy je wyłącznie słowo na etykiecie.

Z jakiego szczepu powstaje Vino Nobile?

Z Sangiovese, nazywanego lokalnie Prugnolo Gentile, który musi stanowić co najmniej siedemdziesiąt procent kupażu.

Ile dojrzewa Vino Nobile?

Co najmniej dwa lata, z czego rok w drewnie. Wersja Riserva wymaga trzech lat.

Czym różni się Vino Nobile od Rosso di Montepulciano?

Czasem dojrzewania. Rosso pochodzi z tej samej strefy i odmiany, ale dojrzewa około pół roku, przez co jest lżejsze, bardziej owocowe i tańsze.

Czy Vino Nobile nadaje się do leżakowania?

Tak, dobre roczniki rozwijają się przez pięć do dziesięciu lat, wersje Riserva dłużej.

Ile kosztuje Vino Nobile?

W naszej ofercie od 149 zł za wersję podstawową i 239 zł za Riservę. Rosso di Montepulciano z tej samej strefy kosztuje 92 zł.

Jak podawać Vino Nobile?

W temperaturze 17 do 18 stopni, w kieliszku o szerokiej czaszy. Młodsze roczniki warto przelać do karafki na pół godziny przed podaniem.

Podsumowanie

Vino Nobile di Montepulciano mieści się pomiędzy Chianti Classico a Brunello, zarówno stylem, jak i ceną. Ma dwa lata dojrzewania, kategorię DOCG i strukturę, która pozwala mu stanąć przy pieczeni, a przy tym pozostaje najmniej rozpoznawalną z wielkiej toskańskiej trójki.

Jeśli znasz już Chianti i zastanawiasz się, co dalej, Nobile jest naturalnym krokiem przed wydatkiem na Brunello. Pozostałe apelacje regionu zebraliśmy w przewodniku po winach z Toskanii.